“HAT” kelimesi Arapça olup Türkçede “YAZI, ÇİZGİ” anlamına gelir, “HAT SANATI” ise “GÜZEL YAZI” manasında kullanılmıştır. Hat sanatının asıl ismi “Hüsn’i Hat” olup batıda bunun karşılığı olarak “Calligraphy” yi: “Güzel yazma, genellikle estetik kurallara bağlı kalarak ölçülü yazma sanatıdır.” Şeklinde tarif etmektedir. Meşhur bir tarifte hat şöyle anlatılır : “Hat, her ne kadar, cismani aletlerle meydana gelir ise de, aslında ruhi bir geometridir.” Resim ve süsleme sanatı konusunu kainattan almasına rağmen hat sanatı, konusunu insan ruhundan alır. Evvela zihinde şekillenir, sonra, el, göz ve irade vasıtasıyla meydana gelir.

HÜSN-İ HAT VE TARİHÇESİ

Arapça ‘hatt’ mastarından türeyen ve “yazı, .izgi; çığır, yol” manalarına gelen ‘hat’ kelimesi, terim olarak “Arap yazısını estetik ölçülere bağlı kalıp güzel bir şekilde yazma sanatı (hüsn-i hat)” anlamında kullanılmıştır. Kaynaklarda genellikle cismani aletlerle meydana getirilen ruhani bir hendesedir” şeklinde tarif edilen hat sanatı, bu tarife uygun bir estetik anlayış çerçevesinde yüzyıllar boyunca gelişerek süregelmiştir. Batıda hüsn-i hat (güzel yazı) karşılığında calligraphy (kaligrafi) kelimesi kullanılmaktadır. Ansiklopediler kaligrafi sözcüğünü “güzel yazma. Genellikle estetik kurallara bağlı kalarak ölçülü yazma sanatı” şeklinde tanımlamıştır.    Önce Araplar tarafından kullanılan Arap yazısıyla anılan hat, hicretten birkaç asır sonra İslam ümmetinin ortak değeri haline gelmiş ve İslam hattı hattı vasfını kazanmıştır. İslamiyet’ten önceki asırlara ait Arapça kitabeler üzerinde yapılan araştırmalar, arap yazı sisteminin aslen Fenike yazısına bağlanan bitişik Nabat yazısının devamı olduğu ortaya koymuştur.

Devamı....

YAZI ÇEŞİTLERİ

AKLÂM-İ SİTTE       : Aklâm-i sitte; sülüs-nesih, muhakkak-reyhânî, tevkî-rik’a şeklinde birbirine tabi ikili guruplar halinde sıralanabilir.bu üç guruptan sülüs, muhahhak, tevkî ağız genişliği 2mm.; nesih reyhanî, rik’a ise 1mm. civarında olan kamış kalemle yazılır. Yazı karakteri itibariyle muhakkak ile reyhânî, tevkî ile rik’a birbirine çok benzeyen yaşları farklı iki kardeşi hatırlatır. Sülüsle nesih arasında ölçü dışında da belirgin şekil farklılıkları vardır.

EBRU VE TEZHİB